Βασικές έννοιες αγοράς · 5 λεπτά ανάγνωσης
Όταν η Fed ανεβάζει τα επιτόκια: τι έκαναν οι αγορές τις προηγούμενες φορές
Από τον George Matis · Regimic ·
Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, η Federal Reserve αύξησε τα επιτόκια κατά 0,25 μονάδες, στο 3,75%–4,00%. Ήταν η πρώτη αύξηση από τον Ιούλιο του 2023 και η απόφαση πάρθηκε ομόφωνα, με 12 ψήφους υπέρ. Ο πρόεδρος της Fed, Kevin Warsh, είπε ότι ο πληθωρισμός μένει υψηλός για πολύ καιρό και ότι ο έλεγχός του είναι η βασική προτεραιότητα.
Η επόμενη απόφαση είναι στις 28 Οκτωβρίου. Πολλοί επενδυτές αναρωτιούνται το ίδιο πράγμα: όταν η Fed ανεβάζει τα επιτόκια, πέφτουν οι μετοχές; Η ιστορία δίνει μια απάντηση πιο ενδιαφέρουσα από ένα απλό «ναι» ή «όχι».
Γιατί τα επιτόκια επηρεάζουν τις μετοχές
Όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια, ο δανεισμός ακριβαίνει για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, τα ομόλογα και οι καταθέσεις προσφέρουν μεγαλύτερη απόδοση, άρα οι μετοχές έχουν περισσότερο ανταγωνισμό. Και τα μελλοντικά κέρδη των εταιρειών αξίζουν λιγότερο σήμερα, κάτι που χτυπά περισσότερο τις εταιρείες που περιμένουν τα κέρδη τους πολύ μακριά στο μέλλον, όπως πολλές εταιρείες τεχνολογίας.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά: η Fed ανεβάζει συνήθως τα επιτόκια όταν η οικονομία είναι δυνατή. Και η δυνατή οικονομία στηρίζει τα κέρδη.
Τι δείχνουν οι προηγούμενοι κύκλοι αυξήσεων
Η LPL Financial εξέτασε τους έξι κύκλους αυξήσεων επιτοκίων από το 1994:
- Οι πρώτοι μήνες είναι δύσκολοι. Κατά μέσο όρο, οι αποδόσεις του S&P 500 ήταν αρνητικές για τους πρώτους τέσσερις μήνες μετά την πρώτη αύξηση και βελτιώθηκαν σημαντικά ως τον πέμπτο και έκτο μήνα.
- Ο χρόνος μετά συνήθως είναι θετικός. Δώδεκα μήνες μετά την πρώτη αύξηση, η μέση άνοδος ήταν 6,7% και η διάμεση 10,7%.
- Οι αυξήσεις μόνες τους σπάνια τελειώνουν μια ανοδική αγορά. Τα προβλήματα ήρθαν όταν η άνοδος των επιτοκίων συνέπεσε με αυξανόμενο κίνδυνο ύφεσης.
Μια παλιότερη ανάλυση, που καλύπτει οκτώ κύκλους αυξήσεων από το 1970, βρήκε ότι οι μετοχές είχαν μέση συνολική απόδοση 23% στη διάρκεια αυτών των περιόδων. Οι κινήσεις γύρω από τις αυξήσεις όμως ήταν συχνά απότομες.
Τρεις φορές που ξεχώρισαν
1994: η έκπληξη. Από τις 4 Φεβρουαρίου 1994, η Fed διπλασίασε τα επιτόκια από 3% σε 6%, με επτά αυξήσεις μέσα σε περίπου έναν χρόνο. Η πρώτη αύξηση προκάλεσε μεγάλες πωλήσεις στη Wall Street, και η αγορά ομολόγων και στεγαστικών δανείων ουσιαστικά κατέρρευσε. Η οικονομία όμως δεν μπήκε σε ύφεση.
1997: η άνοδος που συνεχίστηκε. Μετά την αύξηση του Μαρτίου 1997, ο S&P 500 ανέβηκε σχεδόν 8% μέσα σε δύο μήνες και 42% μέσα σε έναν χρόνο. Ένα ράλι με οδηγό την τεχνολογία συνεχίστηκε μέσα στην περίοδο των αυξήσεων.
2022: η δύσκολη χρονιά. Μετά την πρώτη αύξηση του Μαρτίου 2022, ο S&P 500 έπεσε τους επόμενους δύο μήνες και έμεινε κάτω από το επίπεδο εκείνης της μέρας για πάνω από 12 μήνες, με πτώση που έφτασε το 25%. Ο δείκτης έκλεισε τη χρονιά με πτώση 19,4%, ενώ ο ενεργειακός κλάδος ανέβηκε 59%. Ο πληθωρισμός ήταν στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και δεκαετίες και η Fed ανέβασε τα επιτόκια πολύ γρήγορα.
Η διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις τρεις περιπτώσεις δεν ήταν η ίδια η αύξηση. Ήταν το περιβάλλον: πόσο υψηλός ήταν ο πληθωρισμός, πόσο γρήγορα κινήθηκε η Fed και αν η οικονομία άντεχε.
Τι δείχνουν τα δεδομένα του regimic
Το regimic παρακολουθεί πώς αντέδρασαν οι αγορές μετά από κάθε απόφαση της Fed από το 2015: αυξήσεις, μειώσεις και αποφάσεις χωρίς αλλαγή. Σε 89 αποφάσεις με διαθέσιμα δεδομένα:
- Την επόμενη μέρα, ο S&P 500 ανέβηκε στο 51,7% των περιπτώσεων, με διάμεση κίνηση +0,03%. Στην πράξη, κορώνα-γράμματα.
- 20 συνεδριάσεις αργότερα, ο δείκτης ήταν υψηλότερα στο 69,7% των περιπτώσεων, με διάμεση άνοδο +1,53%.
- Το περιβάλλον μετράει. Όταν πριν από την απόφαση το κλίμα ήταν αμυντικό (risk-off), ο S&P 500 ήταν υψηλότερα 20 συνεδριάσεις μετά στο 82,6% των περιπτώσεων (23 αποφάσεις). Όταν το κλίμα ήταν ουδέτερο, μόνο στο 53,1% (32 αποφάσεις).
Είναι παρελθοντικές αντιδράσεις, όχι πιθανότητα για την επόμενη φορά. Δείχνουν όμως κάτι χρήσιμο: η ίδια η μέρα της απόφασης σπάνια λέει πολλά, και το κλίμα της αγοράς πριν από την απόφαση συχνά λέει περισσότερα. Όλα τα στοιχεία, ανά δείκτη και ανά περιβάλλον, θα τα βρεις στη σελίδα του regimic για το πώς αντιδρά ο S&P 500 μετά τις αποφάσεις της Fed για τα επιτόκια.
Πού βρισκόμαστε σήμερα
Οι προβλέψεις της Fed τον Σεπτέμβριο έδειξαν επιτόκιο 4,1% στο τέλος του 2026, πάνω από το 3,8% του Ιουνίου. Αυτό αφήνει ανοιχτή μία ακόμη αύξηση φέτος. Η Fed ανέβασε επίσης την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό PCE του 2026 στο 3,7%.
Μετά τα στοιχεία πληθωρισμού CPI του Σεπτεμβρίου, που έδειξαν μηνιαία άνοδο τιμών 0,6%, την υψηλότερη εδώ και πέντε μήνες, η αγορά ανέβασε τις πιθανότητες για αύξηση στις 28 Οκτωβρίου στο 24,9% (CME FedWatch, 15 Οκτωβρίου). Το βασικό σενάριο είναι να μείνουν τα επιτόκια σταθερά.
Το περιβάλλον έχει στοιχεία και από το 1994 και από το 2022: πληθωρισμός πάνω από τον στόχο, ενεργειακή κρίση, απόδοση του αμερικανικού 10ετούς ομολόγου στο υψηλότερο επίπεδο από το 2002. Ταυτόχρονα, η οικονομία αναπτύσσεται και ο S&P 500 έκανε νέο ρεκόρ τον Οκτώβριο.
Τι να παρακολουθούμε στις 28 Οκτωβρίου
Τη μέρα της απόφασης, αξίζει να προσέξουμε:
- Την απόφαση: αύξηση ή αναμονή; Μια αύξηση που η αγορά δεν περιμένει συνήθως κάνει μεγαλύτερη εντύπωση από μια αναμενόμενη.
- Τη δήλωση και τη συνέντευξη Τύπου: δείχνει η Fed ότι έρχονται κι άλλες αυξήσεις, ή ότι μπορεί να περιμένει;
- Τις αποδόσεις των ομολόγων: η αντίδραση του 10ετούς δείχνει συχνά πώς διάβασε η αγορά την απόφαση.
- Το δολάριο και τις μετοχές τεχνολογίας: συνήθως είναι οι πρώτοι που αντιδρούν στις αλλαγές των επιτοκίων.
- Τα επόμενα στοιχεία: ο πληθωρισμός CPI του Οκτωβρίου βγαίνει στις 10 Νοεμβρίου και θα δείξει αν η πίεση συνεχίζεται.
Πού βοηθά το regimic
Το regimic δεν μαντεύει τι θα αποφασίσει η Fed ούτε πώς θα αντιδράσει η αγορά. Δείχνει όμως δύο πράγματα που μετράνε περισσότερο από τη μέρα της απόφασης: το σημερινό κλίμα της αγοράς (risk-on, ουδέτερο ή risk-off) και πώς αντέδρασαν οι αγορές τις προηγούμενες φορές σε παρόμοιο περιβάλλον.
Τα στοιχεία του regimic καλύπτουν όλες τις αποφάσεις της Fed από το 2015 (αυξήσεις, μειώσεις και αποφάσεις χωρίς αλλαγή). Το «κλίμα πριν από την απόφαση» βασίζεται στην κίνηση του S&P 500 τις προηγούμενες 20 συνεδριάσεις και στο επίπεδο του VIX. Παρελθοντικές αντιδράσεις, όχι πιθανότητα. Στοιχεία έως 21 Οκτωβρίου 2026.